ବିବେକର କାଠଗଡ଼ାରେ
ନୀରବତାର ନିବିଡ ଅନ୍ଧକାରରେ,
ଆଜି ଏକ ଆର୍ତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହେଉଛି
କେଉଁଠି ହଜିଗଲା ମଣିଷର ମାନବିକତା?
କେଉଁଠି ଶୋଇଗଲା ବିବେକର ଆଲୋକ?
ଏ କାଠଗଡ଼ା ଇଟା ପଥରର ନୁହେଁ,
ଏ କାଠଗଡ଼ା ହୃଦୟର ଦ୍ୱାରେ;
ଯେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷକୁ ଠିଆ ହେବାକୁ ପଡ଼େ,
ନିଜ ଆତ୍ମାର ନିର୍ମମ ବିଚାରର ସାମ୍ନାରେ।
ସମୟର ଶିଳାଲିପିରେ ଲେଖା ରହିବ,
କେବଳ ଘଟଣାର ଇତିହାସ ନୁହେଁ;
ଲେଖା ରହିବ ସେହି ନୀରବତାର କାହାଣୀ,
ଯେଉଁଠି କେବେ ମାନବିକତା ହାରିଥିଲା।
ଅନ୍ୟାୟର ଅଗ୍ନି ଯେତେବେଳେ ଜଳୁଥିଲା,
କେତେ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇଥିଲା ନିରବ;
କେତେ କଣ୍ଠ ସତ୍ୟ କହିବା ପୂର୍ବରୁ,
ସ୍ୱାର୍ଥର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ହୋଇଥିଲା ବନ୍ଦୀ।
ପ୍ରଶ୍ନ ଆଜି କେବଳ ଅନ୍ୟକୁ ନୁହେଁ,
ପ୍ରଶ୍ନ ଆଜି ଆମ ନିଜ ଅନ୍ତରକୁ
ଆମେ କେତେ ମଣିଷ ହୋଇ ରହିଛୁ?
ଆମ ହୃଦୟରେ କେତେ ଆଲୋକ ଅଛି?
ହେ ମଣିଷ…
ନିଜକୁ ଥରେ ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖ,
ମୁଖାକୁ ନୁହେଁ, ମନକୁ ଚିହ୍ନ;
କାରଣ ଦୁନିଆକୁ ଠକାଯାଇପାରେ,
କିନ୍ତୁ ନିଜ ବିବେକକୁ ନୁହେଁ।
ଯେଉଁଦିନ ହୃଦୟରେ ଜାଗିବ ସମ୍ବେଦନା,
ଯେଉଁଦିନ ମନରେ ଫୁଟିବ କରୁଣାର ଫୁଲ;
ସେହିଦିନ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପୁଣି,
ମାନବିକତା ହେବ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟ।
କାରଣ ଶେଷ ବିଚାର ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ନୁହେଁ,
ନୁହେଁ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଦରବାରରେ;
ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ହାରିବ କିମ୍ବା ଜିତିବ
ନିଜ ବିବେକର କାଠଗଡ଼ାରେ।

